Zrozumieć ciszę

Tekst

Współczesne trendy w edukacji i pedagogice stawiają przed instytucjami edukacyjnymi nowe zadania, które mają przygotować uczniów do życia w społeczeństwie informacyjnym. Wykorzystanie tzw. nowych mediów oraz technologii edukacyjnej w szkole jest coraz bardziej powszechne i oczekiwane, co wynika ze zjawiska tzw. determinizmu technologicznego, wskazującego na decydujący wpływ technologii na życie człowieka.

Obecnie nie można bagatelizować zmian, jakie zaszły w ostatnich latach, wskazując główną ich przyczynę w szybkim rozwoju techniki, technologii informatycznych i informacyjnych, a także cyfryzacji oraz komputeryzacji. Telefon czy komputer są dziś tak powszechne, że przestały wywoływać jakiekolwiek zdziwienie. Współczesna technologia z dużą łatwością pokonuje bariery przestrzeni, przesyłając dźwięk, obraz czy informacje z dowolnego miejsca globu pod warunkiem wykorzystania odpowiedniego urządzenia. Zmiany te pozwoliły na świadczenie usług na odległość, pracę w domu, budując podwaliny społeczeństwa informacyjnego. Obecnie to właśnie informacja, wiedza i dostęp do nich stały się warunkiem partycypacji w społeczeństwie informacyjnym. Zauważalny jest rosnący wpływ na życie współczesnego człowieka środków przekazu informacji, w tym mass i hipermediów, który przestał być już tylko biernym odbiorcą aplikowanych informacji, stając się również ich twórcą, stąd uznanie zyskał termin prosumer ? określający jednostkę jako jednoczesnego konsumenta i producenta informacji. Przesycony informacjami świat wydaje się mocno kontrastować ze światem osób niesłyszących. Z tego też względu niezmiernie ważne jest wykorzystywanie dostępnych technologii informacyjnych w celu wyrównywania szans głuchych i zapobiegania ich wykluczeniu społecznemu.

Problem ten nabiera nowego i bardziej jaskrawego wyrazu, jeśli skonfrontujemy go z obecnym kryzysem na rynku pracy. Jak zauważają W. Otrębski i B. Rożnowski, istotną charakterystyką współczesnego rynku pracy jest wzrost niepewności towarzyszący zatrudnieniu, wydłużony proces przygotowania kandydatów do pracy, którzy muszą być bardziej kompetentni i umieć sprostać większym wymaganiom, a także być plug and play,czyli gotowymi bez okresu wdrożenia do natychmiastowego wykonywania docelowych obowiązków. Skutkuje to wyraźnie słabszą pozycją osób niepełnosprawnych na rynku pracy, co dodatkowo potęgują bariery mentalne zarówno po stronie pracodawców, jak i osób ubiegających się o zatrudnienie, do których zaliczyć należy przede wszystkim: niską samoocenę, brak orientacji na rynku pracy, nieumiejętność dokonywania właściwej oceny swoich predyspozycji zawodowych lub wyboru zawodu. ?Wynika z tego potrzeba profesjonalnego wspierania przez doradców zawodowych, skoncentrowanego na pomocy w dokonaniu samooceny przez osoby z niepełnosprawnością w aspekcie przydatności do preferowanych zawodów?. Nie bez znaczenia są również uprzedzenia i stereotypy po stronie pracodawców, obejmujące m.in. ?przekonania o niskim poziomie wykształcenia i kwalifikacji osób niepełnosprawnych, ich niskiej produktywności, licznych ograniczeniach mobilności?. Warto także wspomnieć o tym, że pracodawca zatrudniający osobę niepełnosprawną bierze pod uwagę koszty, jakie musi ponieść na adaptację miejsca pracy, oraz możliwość niższej produktywności. Wszystko to powoduje wykluczenie osób niesłyszących z otwartego rynku pracy, a co za tym idzie ? z wielu obszarów życia i ludzkiej egzystencji.

W przypadku osób głuchych klasyczne instrumenty wsparcia rynku pracy (doradztwo/poradnictwo zawodowe, pośrednictwo, szkolenia) najczęściej przynoszą bardzo niskie rezultaty, chyba że wspierane są komunikacją w języku migowym. Nie oznacza to oczywiście, że nie ma sensu podejmować działań aktywizujących i doradczych. Jak zauważył B. Szczepankowski, poradnictwu przypisuje się kluczową rolę w procesie rehabilitacji zawodowej niepełnosprawnych. Konieczne jest jednak budowanie całych sekwencji wsparcia, obejmujących np. nieustanną asystę tzw. trenera pracy lub asystenta/coacha/przewodnika pracy (job coach) oraz rozwój zatrudnienia wspomaganego, które pozwoli beneficjentom na nabycie nawyku pracy i przygotowanie ich do wejścia lub powrotu na otwarty rynek pracy. M. Dunaj zwraca uwagę na tzw. procesualność, czyli ciąg wydarzeń następujących po sobie w sposób konieczny, faktyczny i w określonym czasie, zauważając przy tym, że ?nie wystarczy powiedzieć osobie głuchej, jak szukać pracy, opowiedzieć o zasadach i koncepcjach psychologicznych. Tutaj potrzeba działania. Osoba głucha potrzebuje konkretnych działań po to, żeby nie stracić zainteresowania i motywacji?. Niestety, tego rodzaju rozwiązania się bardzo kosztowne, co związane jest z utrzymaniem dużej ilości coachów/tłumaczy oraz wsparciem finansowym dla zatrudnienia wspomaganego.

Jak podkreślił B. Szczepankowski, możliwość wyboru zawodu przez Głuchych jest teoretycznie duża, gdyż niewiele zawodów wymaga bezwzględnego słuchania, jednak główną barierą jest język, czyli brak możliwości swobodnego porozumiewania się.

Problemy komunikacyjne głuchych kategoryzują ich w gronie grup najbardziej defaworyzowanych na rynku pracy. W Polsce aktualnie żyje ok. 50 tys. osób ze znacznym lub głębokim uszkodzeniem słuchu, a osób słabo słyszących jest ok. 800-900 tys. Opierając się na badaniach przeprowadzonych w roku 2009 w ramach projektu pt. Ogólnopolskie badanie sytuacji, potrzeb i możliwości osób niepełnosprawnych(EFS/PFRON/SWPS), należy zaznaczyć, że aż 73,7% głuchych w wieku produkcyjnym jest bezrobotnych. Informacje te potwierdzają dane Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego Nr 1 (ul. Siedlecka 7/21, 93-138 Łódź), który śledził losy swoich absolwentów w latach 2008-2010. Wynika z nich, że tylko 10% absolwentów podjęło zatrudnienie, a 15% objętych było aktywnymi instrumentami rynku pracy. Na przełomie lat 2008 i 2009 prowadzono w tej placówce badania własne w formieindywidualnych wywiadów pogłębionych(In-Depth-Interview IDI) wśród kadry dydaktycznej nauczania ogólnego i zawodowego, a także wychowawców bursy i kadry zarządzającej. Badanie objęło 21 osób i wskazało, że głusi mają większe problemy ze znalezieniem zatrudnienia niż osoby niepełnosprawne ruchowo. W ramach etapu przygotowawczego projektu pod okiem opiekuna naukowego przeprowadzono badania ankietowe na grupie 120 osób, a w tym: 50 wśród uczniów i absolwentów, 40 w grupie pracodawców, po 20 wśród zatrudnionych i niezatrudnionych ONS, po 10 wśród nauczycieli, doradców zawodowych/psychologów i pośredników pracy. Objęci badaniem pracodawcy wskazali na obawy związane z zatrudnieniem głuchego, takie jak: problemy komunikacyjne z osobą niesłyszącą, obawy o dyskryminację głuchych przez pozostałych pracowników i relacje w zespole, brak znajomości języka migowego, dostosowanie stanowisk pracy do potrzeb osoby niepełnosprawnej itd.

Projekt ZROZUMIEĆ CISZĘ realizowany jest w partnerstwie pomiędzy Centrum Zespołów Analityczno-Strategicznych, a firmą TAURUS Hanna Kądziołka-Sabanty dzięki współfinansowaniu z środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego.

Dla Państwa wygody strona www pzg.lodz.pl używa plików cookies i podobnych technologii m.in. po to, by dostosować serwis do potrzeb użytkowników, i w celach statystycznych. Cookies to niewielkie pliki tekstowe wysyłane przez serwis internetowy, który odwiedza internauta, do urządzenia internauty. Aby dowiedzieć się więcej na temat plików cookie, których używamy i jak je usunąć, zobacz politykę prywatności.

Akceptuję ciasteczka z tej witryny.

EU Cookie Directive Module Information